საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს განჩინება — 2026 წლის 26 მარტი
ავტორი: ნიკოლოზ ფხალაძე, ადვოკატი
საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლო
2026 წლის 26 მარტს საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს პირველმა კოლეგიამ მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილება მიიღო საქმეზე „შორენა წიკლაური საქართველოს იუსტიციის მინისტრის წინააღმდეგ“. სასამართლომ ძალადაკარგულად ცნო იძულებითი აუქციონის ჩატარების წესის ის ნორმა, რომელიც განმეორებით აუქციონზე ქონების საწყის ფასს განსაზღვრავდა. ნორმა ძალადაკარგული ხდება 2026 წლის 1 ივლისიდან.
რას ითვალისწინებდა სადავო ნორმა
სადავო ნორმის თანახმად, მეორე განმეორებით აუქციონზე ქონების საწყისი ფასი შეადგენდა შეფასების აქტში მითითებული საბაზრო ღირებულების მხოლოდ 5%-ს. ეს ნიშნავდა, რომ თუ ქონება პირველ აუქციონებზე ვერ გაიყიდებოდა, განმეორებით ვაჭრობაზე მისი საწყისი ფასი რეალურ ღირებულებაზე მრავალჯერ დაბალი იყო.
საკონსტიტუციო სასამართლოს მსჯელობა
სასამართლომ დაადგინა, რომ სადავო მოწესრიგება არ შეიცავდა მოთხოვნას, ქონების საბაზრო ღირებულების დადგენისას გათვალისწინებულიყო ამ ქონებაზე არსებული გარდამავალი უფლებები. ასეთი გარანტიის არარსებობა ქმნიდა საფრთხეს, რომ ქონების სარეალიზაციო ფასი მის რეალურ ღირებულებას მნიშვნელოვნად ასცდებოდა.
შედეგად, საწყისი ფასის არაადეკვატურობის გამო, მაღალი იყო ალბათობა, რომ ქონება პირველ და პირველ განმეორებით აუქციონზე საერთოდ ვერ გაიყიდებოდა. სასამართლომ მიიჩნია, რომ სახელმწიფო ამ შემთხვევაში არ იღებდა ქონების ადეკვატურ ფასად რეალიზაციისთვის საჭირო გონივრულ ზომებს.
სამართლებრივი საფუძველი
საკონსტიტუციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ სადავო აქტი შეიცავდა იმავე შინაარსის ნორმას, რომელიც უკვე არაკონსტიტუციურად იქნა ცნობილი 2019 წლის 28 მაისის №2/2/867 გადაწყვეტილებით. სწორედ ამიტომ სარჩელი არსებითად განსახილველად აღარ მიიღეს, თუმცა ნორმა, როგორც უკვე ნამსჯელ საკითხთან იგივეშინაარსიანი, ძალადაკარგულად ცნეს.
გადაწყვეტილება ეყრდნობა საქართველოს კონსტიტუციის მე-19 მუხლს, რომელიც აღიარებს და იცავს საკუთრების უფლებას.
რას ნიშნავს ეს პრაქტიკაში
- აუქციონზე ქონების საწყისი ფასი უნდა შეესაბამებოდეს მის რეალურ, საბაზრო ღირებულებას;
- ფასის დადგენისას მხედველობაში უნდა იქნეს მიღებული ქონებაზე არსებული უფლებები;
- მოვალეებისა და ქონების მესაკუთრეების უფლებები უკეთ არის დაცული დაბალფასიანი იძულებითი რეალიზაციისგან.
მთავარი დასკვნა: ქონების სარეალიზაციო ფასი უნდა ასახავდეს მის რეალურ ღირებულებას. სახელმწიფო ვალდებულია, იძულებითი აუქციონის პროცესში დაიცვას მოქალაქის საკუთრების უფლება და უზრუნველყოს ფასის სამართლიანი განსაზღვრა.
წინამდებარე სტატია მომზადებულია საინფორმაციო და საგანმანათლებლო მიზნით და არ წარმოადგენს კონკრეტული საქმის სამართლებრივ რჩევას. თქვენი სიტუაციის შესაფასებლად მიმართეთ ადვოკატს.
ნიკოლოზ ფხალაძე | საადვოკატო ბიურო „ფხალაძე და პარტნიორები“
☎ +995 597 117 795 · 🌐 www.pkhaladze-law.ge · ✉ nikushapkhaladzelawyer@gmail.com
